Vlinders en Libellen

Hoekschewaards Landschap verzorgt een Libellencursus waarvoor u zich nu

kunt opgeven via cursussen@hwl.nl.

Het betreft 2 avonden van 2 uur in het

Nationaal Landschap Centrum in Numansdorp op 23.04 en 07.05 en een ontdekkingstocht bij het water aan de Randweg langs de N217 in Oud-Beijerland op 7 juni a.s.

De werkgroep Vlinders en Libellen van Hoekschewaards Landschap wil je op laagdrempelige wijze kennis laten maken met libellensoorten die in de HW voorkomen en misschien besluit je wel om met de werkgroep op te trekken tijdens het determineren van de soorten bijvoorbeeld.


Oranjetipje

Lange tijd was voor mij de Libelle het tijdschrift wat wekelijks op de deurmat viel, maar sinds we een vijver in de achtertuin hebben weet ik wel beter. Die zijn mooi man en weet je er zijn wel 71 libellensoorten in Nederland waargenomen. Inmiddels zijn daarvan enkelen uitgestorven of hebben zich als zwerver gemeld, maar 64 soorten planten zich nog voort.   En dus ook in mijn vijver!                                      Azuurwaterjuffer

Nu het voorjaar zo vroeg in het jaar is begonnen en de knoppen in de bomen openbarsten tuur ik vol verwachting naar de bodem van de vijver of daar al wat gebeurt en speur ik de waterkant af naar larven van imago's, want zo worden echte libellen genoemd. Er zijn nl. ook 'juffers' de zgn. gelijkvleugeligen en 'echte' libellen de zgn. ongelijkvleugeligen. De eersten lang en dun met ogen aan de zijkant, de anderen robuust en breed achterlijf met ogen boven op de kop.                   Paardenbijterhuidje

                                                  

Imago's zijn volwassen libellen en te vinden van begin mei tot eind oktober. In de winter leven ze als ei of larve in het water. Libelle vrouwtjes zetten honderden tot enkele duizenden eitjes af in of vlakbij het water. Na een tijdje verschijnt een klein wormachtig diertje dat 9 tot 17 keer moet vervellen tot het volgroeid is. Daarna volgt nog een vervelling van larve naar Imago en dat wordt 'uitsluipen' genoemd. Spannend hè. Langs een plantenstengel of andere objecten klimt de larve uit het water houdt zich stevig vast en vervelt. Met behulp van lichaamsvloeistof krijgt het achterlijf de langgerekte vorm en de vleugels strekken zich uit. Overtollig vloeistof wordt in druppeltjes afgescheiden. Zie daar de geboorte van een libel, slechts een van de vele insecten in de natuur. Echte zonaanbidders; Actief tijdens zonnig weer en onvindbaar bij regen. Zo herkenbaar! Na enige tijd worden ze geslachtsrijp, de paring vindt plaats en de eitjes worden afgezet, waarna ze nog enkele dagen doorvliegen. Na de voortplanting sterven ze meestal snel. Het feit dat ze muggen eten is positief, er zijn landen in de wereld waar ze op het menu staan, maar hier worden ze gegeten door vele andere dieren, zoals vogels, vissen, kikkers, salamanders, hagedissen, (spits)muizen, wespen, mieren, spinnen en ze eten elkaar op. 

Op 7 juni a.s. is er een ontdekkingstocht bij het water aan de Randweg langs de N217 in Oud-Beijerland ter hoogte van de rotonde.

Gewapend met een verrekijker, het liefst één die tamelijk dichtbij scherp is te

stellen, lopen we voorzichtig naar de begroeiing langs de waterkant om de

libellen niet te storen. Tussen de waterplanten zitten “blauwe staafjes” verstopt, dat zijn de waterjuffers, de kleine libellen. Het leuke is dat de juffer jou ook al snel in de gaten heeft.                                                          Steenrode heidelibel.

Loop je iets opzij, dan draait hij om de stengel heen en blijft naar je kijken, kom je te dichtbij, dan vliegt hij weg.

Bij zonnig weer zien we over het watervlak de schaduw van een hele grote “vlieg” schuiven, dan kijk je hoger en daar vliegt de echte libel. Misschien wel één met oranjebruin achterlijf en een glanzende groene kop; de vroege glazenmaker. De grote libellen zijn wat onrustiger dan de juffers en gaan niet vaak zitten, ze zijn altijd bezig om hun territorium te verdedigen en hopen vrouwtjes te kunnen “vangen” om daarmee te paren. Ook zoeken ze prooien, zoals kleine vliegjes.

Kijken we naar de stengels die boven het wateroppervlak uitsteken, dan zou het zomaar kunnen gebeuren dat we een larve van een libel omhoog zien kruipen. Deze larve, die onder water leeft, komt naar boven als hij

volgroeid is. Dan gaat het uitsluip proces beginnen: de huid barst open en de, nog gekreukelde, libel kruipt eruit om de huid achter te laten. Dat is het bewijs dat de libel zich daar echt heeft voortgeplant.

Wil je dat ook meemaken? Neem contact op met cursussen@hwl.nl en meld je aan.

De kosten voor leden van het HWL zijn € 10,= , voor niet leden € 15,=, dit is inclusief koffie of thee, en een cursusboek waarin alle info staat. Niet-leden die lid worden van het HWL betalen ook € 10,=.

Bezoek de Hoeksche Waard,

Mijn favoriete plek in Nederland is de Hoeksche Waard. Neen het ligt niet in Zeeland, zoals velen denken, maar het is een Zuidhollands eiland. De provincie Zuid Holland kent meerdere eilanden die door de grilligheid van de natuur en met behulp van mensenhanden zijn onttrokken aan de zee. De huidige omvang van het eiland werd rond 1653 verkregen door het aanleggen van de laatste dijk.

Het open cultuurlandschap heeft als dragers; dijken, kreken, oevers en bomen. Omgeven door rivieren als Haringvliet, Spui, Oude Maas, Hollands Diep en Vuile Gat. Te bereiken via een tunnel aan beide zijden van het eiland, via een brug of per veerpont. Ziedaar de Hoeksche Waard., mijn geboortegrond. Handelsroutes en stormvloeden trokken hand in hand over dit eiland. Dit akkerbouwgebied, wat nog in 1953 een watersnoodramp overleefde heeft sinds 2004 de status van Nationaal Landschap verworven. Dat zijn landschappen met internationaal zeldzame, unieke en nationaal kenmerkende eigenschappen. Daarnaast hebben ze vaak ook bijzondere natuurlijke en recreatieve kwaliteiten. Verworven ja, want 19 andere nationale landschappen in Nederland werden door de overheid aangewezen. Dit typeert misschien wel het karakter van de bewoners. Vasthoudend, maar oog voor ontwikkeling en meegaan met de tijd.

De verkaveling bestond hier uit taartpunten i.p.v. landstroken, hoe veelbelovend klinkt dat niet. En dat stukje Zuid Holland lieve lezers is meer dan de moeite van het bezoeken waard. De betekenis van Waard is immers; herbergier, kastelein en laaggelegen land tussen rivieren, maar ook van een bepaalde waarde. Zoals ik al vertelde door velen nog niet ontdekt, maar zo'n heerlijk fietseiland met accommodaties die niet alleen voor ouderen maar ook voor kinderen heel aantrekkelijk zijn. Naast traditionele speeltuinen ook speeltuinen waar kinderen hun eigen fantasie, hun oerinstinct en dromen kunnen vieren. (Zij bevinden zich o.a. in Natuurgebied Klein Profijt te Oud-Beijerland en op het eiland Tiengemeten). Orchideeeen groeien in natuurgebied Argusvlinder. Het Vlietproject is de benaming voor een verzameling kleinere natuurgebieden, waarbij de vele eeuwen oude kreken in ere zijn hersteld. 

Diverse campings, vele plaatsen waar Bed and Breakfast te vinden zijn en niet te vergeten eetcafés en restaurantjes. De Hoeksche Waard is een gebied van polderlandschap wat is bedijkt, dus u begrijpt hier geen snelwegen langs uw tafel of campingplaats, maar de natuur of het water. Oorspronkelijke waterwegen zijn nog in takt gebleven, zodat er een kanoroute gevaren kan worden. Diverse boerenbedrijven vonden neveninkomsten door te investeren in biologische landbouw met winkel aan huis, toerisme, handel en creativiteit. Proef de eigen landproducten. De prachtige boerderijen zijn het bezichtigen meer dan waard.

De actieve molenstichting heeft er voor gezorgd dat in de vele voormalige dorpen de molens weer draaien en meel gekocht kan worden. De diverse kerkgebouwen zijn soms geopend voor het publiek of u belt even bij de koster aan.
Ook voor muziek is er veel tijd en ruimte. In Oud-Beijerland vindt jaarlijks het Raadhuis Klassiek plaats aan de oevers van de Vliet.



Op ons eiland liggen bomenroutes, kunstroutes en we kennen het polderrondje, waarbij de mogelijkheid bestaat bij de kunstenaar een atelier te bekijken. Wij vertellen verhalen als een oud volksgebruik, spelen toneel en maken muziek op hoog niveau. Dit eiland bestaat uit bijna 60 polders, waar ruimte is voor natuurgebieden, landbouw en bloeiende akkerranden, maar ook voor relevante industrie. Deze laatste gebieden zijn zo aangelegd dat ze zijn opgenomen in het landschap en niet alleen een blok beton vormen in een groene omgeving.

 

14 dorpen en evenzoveel buurtschappen werden teruggebracht tot 5 Gemeenten. Wij zijn een volk van 80.000 fietsers/wandelaars en misschien wel uit de klei getrokken maar dat heeft ons weerbaar gemaakt. In 1813 was Nederland Frans grondgebied. Het waren de Hoeksche Waarders die zich als eerste hiertegen verzetten en in opstand kwamen. De stormen brachten ons dikke kleilagen op het oorspronkelijke veen, waar wij een prettige leefomgeving van creeerden. Wij laten u graag delen in onze dorpse charmes en stadse allures in de Gemeente Oud-Beijerland. De Gemeente Strijen biedt u cultuur; Oosters Bekade Gorzen en Hoogezandsche Gorzen vormen tesamen met de natuurgebieden de Oeverlanden Hollandsch Diep bij Strijen Sas, waar natuur en recreatie samenkomen in een zgn. Deltagebied, de Gemeente Binnenmaas wellicht historie, cultuurhistorie en een zwemparadijs, de Gemeente Cromstrijen watersport, Golfbaan, Hoeksche Waards Landschap en de Gemeente Korendijk plaatselijke markten, dorps leven, Korendijkse Slikken met vele vogelsoorten.

Gidsen van Hoekschewaards Landschap nemen u graag mee voor een rondleiding.

POLDERLAND'.

Oerhollands tafereel

Dit wijde lage land

Een kostelijk juweel

Door sloot en plas omrand

Rondom uitbundig groen

In ’t malse gras het vee

Dat zich tegoed mag doen

Aan ’t kant en klaar diner.

Arie den Broeder

De Hoeksche Waard- de moeite van het ontdekken waard!

In de Nieuwlandsche polder ligt de Greup wat ooit een zelfstandig dijkdorp was, met een zgn. dwangmolen. Omwonenden waren verplicht hier hun koren te laten malen tot ongeveer 1850. In de Gemeente Atlas van Jacob Kuyper uit 1868 werd Greup aangeduid als Groep, gelegen tussen de Blaauwe Steenweg en de Smitsweg tot aan de Vliet een riviertje gescheiden van de gemeente Westmaas. Deze buurtschap behoorde bij de gemeente Mijnsheerenland. Door de veranderde samenstelling van gemeenten werd het na 1983 gemeente Binnenmaas en omdat kortelings de gemeentegrenzen wat zijn bijgesteld is de buurtschap Greup nu gesplitst in Binnenmaas en Oud-Beijerland.

Omdat de Stougiesdijk erdoor loopt wordt door de bewoners gesproken over 'ik woon op Stougie'. Er was een halte van de tram waar het vee werd gebracht om vervoerd te worden en er waren koffiehuizen. Bij een koffiehuis was een balk waar men de paarden aan vastmaakten. Een wildwesttafereel op het oog en dat klopte ook wel, want er werd menigmaal gevochten door de jongelui. De bevolking waren boeren arbeiders die alleen in het seizoen werk hadden, dus over het algemeen arm.

Zij beschikten wel over een openbare lagere school, een kerk en een christelijke zangvereniging. Er was een voetbalveld wat ook als feestterrein werd gebruikt op Koninginnedag.

De inmiddels bijna 80-jarige IJsclub is verplaatst naar de Kreek die als je deze uitschaatst met een beetje klunen op het Vuurbaken kan komen, als het ware rond tot aan de Blaauwe Steenweg, waar naar verluid ooit een haventje geweest moet zijn.

De school is nu woonhuis, maar de inmiddels meer dan 100 jaar oude Greupkerk is nog volop in gebruik. Regelmatig vinden er orgelconcerten plaats en bij meebrenging van een dominee kan er gehuwd worden. De kerk is hulpkerk van de Hervormden uit Mijnsheerenland. Er staat een de Graaf orgel en er worden nog zondagdiensten gehouden. Ook hier liggen enkele boerderijen, waarvan enkele nog in bedrijf. Een rij woonhuizen uit de veertiger/vijftiger jaren en vanzelfsprekend losse woningen aan de dijk, want Greup is landelijk gelegen. In de omgeving is gelegenheid voor een hapje en een drankje. Duik je met de fiets naar de wegen door het akkerland dan vind je een stopplaats in de omliggende dorpen.

Een rondje Oud-Beijerland op de fiets

Het kost me geen moeite te bekennen dat ik als geboren Oud-Beijerlandse ons dorp onder de aandacht van mensen wil brengen die overwegen het te bezoeken.

Dat het nu precies vanaf de aankomstplaats van het pontje van Rhoon of Spijkenisse is, ja dat is wel een toevalligheid waarom ik glimlach.

Heel lang geleden nadat Oud-Beijerland een uitbreiding met wijk Croonenburgh had ondergaan werd de vraag aan mij gesteld om per bus een rondje dorp te rijden met potentiële nieuwkomers, die met de veerpont met enkele makelaars de oversteek hadden gemaakt.

De aankomst was bij Klein Profijt en juist daar begint ook nu ons 'Rondje Oud-Beijerland op de fiets'. De voormalige zalmvisserij Klein Profijt biedt u een uitnodigend terras met koffie/thee en heerlijke appel-of perengebak van Dudoc. Is het buiten fris dan snel naar binnen.   Deze voormalige Zalmvisserij is een educatiecentrum van Hoekschewaards Landschap en herbergt niet alleen natuur en cultuurinformatie, maar hier is ook de start van een bomen wandelroute tot in het park de Laning van het dorp Oud-Beijerland. Het biedt tevens een rondwandeling op het natuurgebied De Staart met speelgelegenheid voor kinderen, met Schotse Hooglanders en Konikpaarden en niet te vergeten planten en vogels.

Even verder op het Zalmpad is een ´nat´ natuurgebiedje te bewonderen waar o.a. de Noorse woelmuis haar leefgebied heeft gecreëerd.

De Hoeksche Waard wordt omgeven door de rivieren Oude Maas, Dordtse Kil, Hollands Diep met Haringvliet en het Spui. Wanneer u deze laatste steeds aan de rechterhand houdt, rond de haven fietst linksaf bij de Bijbelkiosk en u niet laat verleiden het centrum van Oud-Beijerland meteen te bezoeken komt u uiteindelijk uit bij de Oude Tol.

 

Een recreatiegebiedje met gelegenheid tot zwemmen en om een heerlijke pannenkoek te eten. U heeft hier goed zicht op de Berenplaat, uniek gelegen tussen de Oude Maas en het Spui. Hier vindt de productie van ons leidingwater plaats. Het drinkwater is bestemd voor een groot gedeelte van het zuidelijk Rijnmondgebied. We pakken de fiets op en gaan tot het einde van het fietspad naar beneden links, de beneden Spuidijk naar de Randweg. We hebben hier een goed zicht op de dijken waar we als eilanders voor de bescherming tegen (te) hoog water van afhankelijk zijn. De Hoeksche Waard is omringd door een hoge ringdijk met een omtrek van 90 kilometer. De binnendijken, 150 kilometer lang, zorgen ook nu nog voor extra bescherming, als de buitendijk het niet zou houden.  Het waterschap houdt hier toezicht op. Randweg rechts tot rotonde Groeneweg, linksaf tot weer een rotonde.

Aangekomen bij de Langeweg fietst u linksaf richting het dorp. Ter hoogte van ITT de voormalige Koni schokdemperfabriek, draait u linksom, steekt over en rijdt het park de Laning in. Hier stond op een zgn. hille (heuveltje) een boerderij en omdat men sprak van een oprijlaan als laning is het park ernaar genoemd. In het park vinden we het monument ´VRIJ´ naar een ontwerp van een plaatselijke kunstenares. Ter herinnering aan de herwonnen vrijheid na W.O.II wordt hier jaarlijks door de Oud-Beijerlander bij stilgestaan. Ook zijn hier nog unieke perenbomen bij de schapenhut te ontdekken. Voorts zal uw aandacht getrokken worden door het gebouw van de voormalige Rijks H.B.S. welk gebouw behouden is gebleven omdat er appartementen in zijn geplaatst. Oud-Beijerland heeft een centrumfunctie voor vervolgonderwijs; o.a. hier kwamen kinderen vanuit de gehele Hoeksche Waard naar school.

Langs dit gebouw fietst u richting het oude centrum. Nu is de keus aan u om nog gezellig een terrasje te bezoeken of de terugweg naar het veerpontje te rijden. Rechts van de haven is de Oostkade die aan het eind rechts omhoog naar de dijk loopt.

Dit herkent u van de start van deze tocht. Kom nog eens terug op woensdag naar de weekmarkt of voor een rondwandeling met gids van het Hoekschewaards Landschap door het  oude centrum van Oud-Beijerland.

Het veerpontje van Rhoon kent verschillende aanlegplaatsen. Bij deze tocht is uitgegaan van de plaats bij Klein Profijt, maar in de zomermaanden doet het ook de buitenhaven van Oud-Beijerland aan.

Polderexpress in de Hoeksche Waard

Tijdens de Molendag was de Polderexpresss uitgenodigd om bezoekers langs de deelnemers in de Hoeksche Waard te rijden.. Eigenaar de heer Kooijman uit Mijnsheerenland is een echte liefhebber. Hij heeft de ruimte en vrije tijd om zijn karretje te onderhouden. 

Bram Roza Festival

Het jaarlijks terugkerend 10-daagse Bram Roza Festival op het Gors in Nieuw Beijerland had dit jaar als thema TOPPUNTEN OP HET GORS.
Poezie, literatuur en kunst komen tot uiting in de natuur. Maatje van Eck kunstenares combineerde dit jaar het thema met cultuurhistorie, nl. de Roza-punt.
Nederlanders zijn dol op puntjes sparen en plakken. In dit geval betreft het de Middenstand van Oud-Beijerland die in de tweede helft van de vorige eeuw onder bepaalde voorwaarden Roza-punten aan het winkelend publiek uitdeelde als er aankopen waren gedaan. 10 Roza-punten werden gewisseld voor 1 plakpunt en als een kaart hiermee was vol gespaard kon men deze inwisselen voor guldens. Dat deze actie de Middenstand geen windeieren heeft gelegd weet de heer Edel nog erg goed en Maatje van Eck zocht hem op voor haar kunstproject.

De heer Edel voormalig eigenaar van de boekwinkel op de Oostdijk heeft voor haar herinneringen hierover opgehaald en dit heeft Maatje via https://vimeo.com/74361288, vastgelegd. Hier valt te beluisteren hoe de middenstand de klant over de drempel wist te halen om inkopen te doen bij de deelnemers en te concluderen dat kleine beetjes tot grote inkomsten kunnen leiden.

Het Bram Roza Festival wordt jaarlijks in september gehouden en is een groot succes. Kinderen werken onder begeleiding van plaatselijke kunstenaars mee aan een project en ook bekende Nederlanders weten de weg naar Nieuw Beijerland te vinden.

Bakkerijmuseum

Vroeger waren er in elk dorp heel veel bakkers met een eigen bakkerij en winkel. Zo ook in Maasdam aan de Hoeksedijk. Bakker Jan de Koning bakte brood net als zijn vader en grootvader. Officieel is hij er al een poosje mee gestopt, maar met de laatste molendag ging hij toch weer aan de slag. Zijn bakkerij is nu museum en wie een bezoekje aan hem brengt ruikt buiten al de heerlijke geur van brood en appeltaarten. 


Wat kost het een moeite en vlijt eer dat het graan van de akker als het brood van de bakker
door het keelgat glijdt.

Gelukkig was Jan ook verzamelaar van alles wat met de bakkerij te maken heeft en was het pand uit 1880 al twee keer uitgebreid.  Daarmee kon hij toen de winkel was verkocht, de voorraadkamer (bakkersschuur) voor de opslag van takken en houtkrullen om de oven te stoken, inrichten tot museum. Een foto van zijn ouders ontbreekt niet, maar ook die prachtige ouderwetse schoolplaten is wel even genieten. 

Wie het kleine museum een bezoekje brengt kan zich heel goed een beeld vormen hoe het er vroeger aan toe ging in een bakkerij. Je kan het zo gek niet bedenken of Jan heeft het wel tentoongesteld. Oude voorraadblikken voor bakkersproducten, snoeppotten en bakblikken. De opmerkzame kijker zal er ook herinneringen aan sigaren-en kruidenierswaren ontdekken. Dat komt omdat de bakkerswinkel vroeger ruim voorzienend was voor de buurt.


Jan kan zich het gebruik van de stenen oven nog herinneren. Deze werd met takkenbossen verwarmd en als de stenen begonnen te gloeien werd de as uit de oven geveegd en kon het brooddeeg erin. De dag begon zodoende al erg vroeg, want voordat de winkel openging moest het brood in de schappen liggen. 

Met ingang van 2014 gaat De Oude Bakkersschuur elke laatste zaterdag van de maand vanaf 08.00 uur 's morgens open. Jan bakt meergranenbollen, eierkoeken, speculaas en bolussen. Op aanvraag kunnen er kinderfeestjes worden georganiseerd waarbij ze zelf iets mogen bakken, maar ook groepen zijn welkom voor een rondleiding.
Het museum is te vinden aan de Hoekschedijk 3a te Maasdam. Tel. 078.6761403. En is de bakker telefonisch niet te bereiken zijn mailadres is; jandekoning1@hotmail.com